Orongokoekoea Te Nehenehenui

Ko Orongokoekoea te maunga

Ko Mangaongaonga te Awa

Ko Matakore ara Maniapoto te Iwi

Ko Otapeehi te tangata

Me timata a taatou koorero ki ngaa tau o 1822 i Matakitaki i te take o Pirongia Maunga. Koinei te wa i tau mai ai o taatou whaanaunga o Ngapuhi ki teetehi pakanga nui i konei.

Ko te koorero e kii ana e toru mano te nui o te tira i whai mai i a Hongi Hika engari ko te mea tauhou ko ngaa puu i mauria mai e ratou…

Ka pakanga nei kia Maniapoto me Waikato i raro i to raatou Ariki a Te Wherowhero. I konaa ka hinga te tini o taatou tuupuna.

Katahi ka mea ngaa Kaumaatua o Te Nehenehenui ki te kawhaki i to raatou Ariki a Te Wherowhero me toona hoa Rangatira a Whakaawi e hapu ana hoki, ana ka haria ki Rangiatea kia kore ai e mate.

Na ka haere nei. Kihai roa kua tae mai anoo he koorero kua timata te hou mai o Ngapuhi ki te Nehenehenui.

Ka tahi ka neke anoo ki Rangitoto tau noa mai ki Orongokoekoea. A toona wa ka whaanau a Whakaawi ana ko Tawhiao. Te kaha nui o te whakaaro a Te Wherowhero mo Otapeehi me ana maatua o Matakore me Maniapoto, ka tukuna e ia ma Te Otapeehi hei whakahaere te tohinga o Tawhiao ana ka tapaina ko Tukaroto.

I tapaina ko Tukaroto i te mea i tuu toa a Tawhiao i roto i te koopu o toona whaea mai Matakitaki ki Rangiatea tae noa ki Rangitoto a ki Orongokoekoea whaanau mai ai.

He oi ano, ka noho aa ka tae ki te waa ka rongona te koorero kua tae mai a Ngapuhi ki te Nehenehenui ana ko te Rangatira o teenei tauaa ko Huiputea. Ka tahi ka huihuia e Te Wherowhero tana tauaa noo Waikato me Maniapoto nei. Ana i te tahatika o Te Waipa i Otorohanga ka tuki ki Ngapuhi. Ko ngaa koorero e kii ana neke atu i te 200 ngaa toa a Huiputea.

Kore rawa teetehi i puta engari i mate katoa i konaa.

Ka tae ki te waa i hohou ai te Rongo ki waenga i a Te Wherowhero me Hongi Hika ara te TaiTokerau nui tonu. Ka tukua mai e Hongi Hika ta raatou puhi a Matire Toka, hei tuitui i ngaa iwi nunui nei. Na ka whaka moea ki a Kati te teina o Te Wherowhero

I ngaa tau o te 1850 , ka hoki mai a Te Wherowhero ki Waikato ka noho mai i Pukekawa moo teetehi waa. Ka noho hoki i Pukaki me Te Awhitu. Ko mohiotia koia te Rata Whakamarumaru o Tamaki ara te kei o te Waka Tainui.

Ka hora ai te marino i waenga i a Te Wherowhero me oona whaanaunga o te Tai Tokerau.

Korero whakamutunga na Te Wherowhero ki a Tawhiao..mo Orongokoekoea me Huiputea ‘ A muri ake nei, kia mau, kia mau ki te Nehenehenui’ …

Page last updated 25 Oct 2008